Fikri Mülkiyet Hakkı Nedir?


Fikri Mülkiyet Hakları

Telif hakları ve sınai hakları olmak üzere fikri mülkiyet hakları ikiye ayrılmaktadır.

Telif Hakkı: Hususi çalışmalar sonucu ortaya çıkan eserler telif hakkıyla koruma altına alınır. Telif hakları kendi içinde dört gruba ayrılır;

  1. İlim ve edebiyat eserleri
  2. Musiki eserleri
  3. Sinema eserleri
  4. Görsel sanat eserleri

Bu eserler izinsiz bir şekilde üçüncü şahıslar tarafından kullanılamaz.

Sınai Haklar: Genel olarak patent, marka, tasarım gibi hakları kapsayan sınai haklar gayri maddi haklardır. Sanayide ve tarımdaki icatlar, yeni buluşlar, özgün çalışmalar doğrultusunda ortaya çıkan ürünler sahiplerinin tekeline bırakılır. Marka, patent, ticaret unvanı gibi ayırt edici özellikler ile ürünleri satmak, pazarlamak, üretmek gibi yetkiler ürün sahiplerine sunulan imkanlardır. Marka, patent, tasarım, yeni buluş ve icatlar, biyoteknoloji, bilgisayar programları vb. fikri mülkiyet adı altında toplanan kavramlardır. Fikri mülkiyet hakkının rekabet hatta haksız rekabetle arasında önemli bir bağ vardır. Yeni bir eser, onu yapan kişi tarafından oluşturulduğunda telif hakları da kendiliğinden bu sürece dâhil olur. Kendiliğinden doğan telif hakları için özel bir prosedüre gerek duyulmaz. Türk Patent Enstitüsü (TPE) marka, patent, tasarım gibi sınai hakların tescil ettirildiği idari bir kurumdur. Sınai hakların tescil ettirilmesi önem verilmesi gereken bir konudur. Aksi takdirde tescil ettirilmeyen ürünlerde koruma durumu imkansız bir hal alacaktır. Hukukun diğer dallarından farklı olarak fikri mülkiyet hakları kendine özgü niteliklere sahiptir.

Fikri Mülkiyet Haklarının Özellikleri

– Fikri yollardan ortaya çıkan ürünlerin maddi bir tarafı yoktur.
– Fikri ürünler soyuttur, diğer bir ifadeyle açıklayacak olursak şarkı, resim veya teknik bir sorunu çözen buluş fikri elle tutulur özellikte değildir.
– Fikri ürünler dış aleme şekil, çizgi, desen, tını, şiir, hikaye, güzel ses olarak yansır.
– Ülkesellik kuralı gereğince fikri mülkiyet hakları, eşyadan farklı ülkesel olarak korunmaktadır. Herhangi bir ürün hangi ülkede olursa olsun, ürünün sahibinin kim olduğu sorulmaz. Mülkiyet hakkı sayesinde o ürün korunmuş olur. Fakat fikri ürünlerin korunması farklı ülkelerde kimi zaman olanaksız hale gelmektedir. Bunun nedeni değişik ülkelerde farklı koruma şartlarına ve sürelerine tabii olduklarından dolayı olanaksızlaşmaktadır. Bir ürün, özellikle sınai haklar bakımından hangi ülkede korunmak isteniyorsa o ülkenin şartlarına göre patent, marka gibi unvanlar alarak korunabilir.
-Telif haklarında, tescil gerekli olmadığından, ürün meydana geldiği andan itibaren korunması esastır. Bu durumda koruma süreci başlayacaktır.
– Herhangi bir fikri ürün ne kadar çok kullanılırsa o kadar değer kazanır, kullanmakla asla tükenmez. Fakat fikri ürün somutlaştırıldığı, elle tutulur hale geldiği zaman tükenme kuralı gereği tükenir.
-Fikri mülkiyet hakları ticari bir nitelik taşır. Alım satımı mümkündür.

Fikri Mülkiyet Hakları Belirli Bir Süreye Tabii midir?

Telif hakları maddi mülkiyetten ayrı olarak belirli bir süreye tabi tutulmaktadır. 70 yıl süren bir koruma söz konusudur. Tescilli haklardan olan patent 20 yıl korunur. Markalar 10 yılda bir yenilenme şartıyla süresiz korunur. Faydalı modeller 10 yıl, tasarımlar ise beşer yıllık yenilenme şartıyla 25 yıl korunmaktadır. Verilen sürelerin dolması durumunda telif hakları kamuya mal edilir. Diğer bir ifadeyle üçüncü şahıslar bu ürünlerden serbest bir şekilde yararlanma hakkına sahip olurlar. İltibasın(karıştırma) durumu söz konusu olduğunda haksız rekabet kuralları uygulanmaktadır.

Bir önceki yazımız olan En Kolay Kredi ve Kredi Kartı Veren Bankalar (Gelir Belgesiz) başlıklı makalemizde anında kredi kartı veren bankalar, en kolay kredi kartı veren bankalar ve hızlı kredi kartı veren bankalar hakkında bilgiler verilmektedir.

Benzer içerikler:  Peşinatsız Senetle Araba Satan Yerler

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*